Reklam

Monday, January 9, 2017

Diş Üniti Nedir? Diş Üniti Bölümleri ve Diş Üniti Özellikleri

iş Üniti Nedir

Diş üniti; gelişen teknoloji ile birlikte diş hekimleri ve hastalar için vazgeçilmez bir meslek aracı olmuştur. Gelişmiş bir diş üniti, Resim 1.1’de gösterilmiştir. Birden fazla üniteden oluşmasından dolayı diş üniti adını almıştır. Diş ünitleri genel olarak hasta koltuğu (fotöy), reflektör, kreşuar, bardak doldurucu, tablet, aspiratör, kompresör, dinamik el aletleri ve kontrol düzeneğinden oluşur. Bunlar, asgari olarak bir ünitte olması gereken parçalardır.
Tablo 1.1’ de diş ünitinin bölümleri gösterilmiştir. Diş ünit koltuğuna fotöy denir. Reflektör, ağız içi aydınlatma amacı ile kullanılır. Kreşuar, bir nevi lavabodur. Bardak doldurucu, kreşuar musluğunun hemen yanında yer alır, bir musluk gibi çalışır. Tablet, bir ünitte çalışmak için üzerine gereçlerimizi koyduğumuz ve aynı zamanda dinamik el aletleri tutamaçları ve komuta düğmelerini taşıyan kısımdır. Negateskop, diş röntgenlerini incelemek için kullanılır. Aspiratör, ağızda bulunan sıvıyı emmek (vakum) için kullanılır. Kompresör, sistem için gerekli havayı üretir. Hekimler tedavi için dinamik el aletleri kullanır, bunlar pnömatik veya elektrik gücüyle çalışır. Kontrol düzeneğinde de elektronik kontrol devreleri bulunur. Diş ünit parçalarına bir sonraki öğrenme faaliyetinde daha geniş yer verilecektir.

diş üniti
Resim 1.1: Diş Üniti
  1. Asistan bölümü
  2. Reflektör
  3. Tetiyer
  4. Negateskop
  5. Kontrol PAneli
  6. Alçak hızlı otorlu el aleti
  7. Yüksek hızlı türbinli el aleti
  8. 3 yollu hava su spreyi
  9. Hasta koltuğu (Fotöy)
  10. Ayak Pedalı

Diş Üniti Çeşitleri Nelerdir?

Diş üniti çeşitleri hasta koltuğu yani fotöyün kontrol sistemine göre adlandırılmaktadır.
  1. Mekanik hidrolik fotöyler
  2. Elektrikli hidrolik fotöyler
  3. Pnömatik fotöyler
  4. Elektrikli sonsuz dişli prensipli fotöyler

Mekanik Hidrolik Fotöy

Bu tip fotöyler yukarı aşağı tek eksen üzerinde kriko gibi hareket eder. Ayak pedalı ile hidrolik yağı sıkıştırılarak fotöyün yerden yükselmesi sağlanır. Sırt kısmın hareketi ise bir mil ya da dişli sistem ile sağlanır. Ayak pedalının yanında nötr yüksekliğe getirmek için sıkışmış yağı boşaltıcı bir pedal daha bulunur. Fotöylerde en önemli özellik ayak ve başın aynı seviyeye getirilmesi ”trandelenburg” pozisyonunun sağlanmasıdır. Bu tip fotöylerde tüm
hareketler insan gücüyle sağlanmaktadır.

Elektrikli Hidrolik Fotöy

Bu tip fotöylerin çalışma mekanizmaları mekanik hidrolik fotöyler gibidir. Yalnız insan gücü yerine elektrik motoru ile hidrolik yağı sıkıştırılmaktadır. Hidrolik yağı değişik pistonlara selenoid valfler yardımı ile yönlendirilerek koltuk istenilen pozisyona getirilmektedir (iş makineleri kepçeler gibi). Bunların komut düğmeleri ya tablette ya da daha çok fotöyün yan kısmındadır. Hareket yönü oklarla belirtilmiştir. Bu fotöylerin en büyük problemi, kazara hidrolik hortumu patladığında, aniden düşmeleri ve hidrolik yağının çevreyi kirletmesidir. Yine basılı kalan bir buton nedeniyle selenoidlerin yanması da diğer
bir dezavantaj olarak karşımıza çıkmaktadır.

Pnömatik Fotöy

Bu tipte çalışma prensibi yine elektrikli hidrolik fotöyler gibidir, yalnız hidrolik yağının yerini hava basıncı almıştır. En büyük mahzuru hortum patladığında ani olarak koltuğun düşmesidir. Yine çok fazla hava basıncı gerektirdiğinden klinikte çok güçlü kompresörler kullanımını gerektirir. Bu da gürültülü bir ortama neden olacaktır.

Elektrikli Sonsuz Dişli Prensipli Fotöy

Bu tip fötoyler de elektrik motorunun çevirdiği bir uzun piston şeklinde dişli, yukarı aşağı hareketi sağlarken bir diğer dişli de ön ve arka yöndeki hareketi sağlar. Tek mahsuru elektrik kesildiğinde o anki konumunda kalmasıdır. Belli bir alt ya da üst seviyede durmasını sağlayan limit swiçleri mevcuttur. Günümüzde en çok tercih edilen fotöy tipidir.

Diş Ünitlerinin Kurulumu Nasıl Yapılır?

Diş ünitlerinin kurulumu yapılmadan önce diş ünit parçalarının ünit üzerindeki yeri ve görevleri çok iyi bilinmelidir. Piyasada çok fazla diş üniti markası bulunmaktadır. Bundan dolayı bu öğrenme faaliyetinde, genel bir diş ünitinin parçaları ve kurulumu tanıtılacaktır.

Diş Ünitinin Genel Parçalarının Tanımı

Diş üniteleri genel olarak hasta koltuğu (fotöy), reflektör, kreşuar, bardak doldurucu, tablet, dinamik el aletleri, ayak pedalı, aspiratör, kompresör ve kontrol düzeneğinden oluşur. Bunlar, asgari olarak bir ünitte olması gereken parçalardır.

Hasta Koltuğu (Fotöy)

fotöy
Resim 2.1: Hasta koltuğu (Fotöy)
Diş hekimliğinde hasta koltuğuna verilen isimdir. Çalışma şekillerine göre değişik tip fotöyler vardır. Resim 2.1’ de bir fotöy gösterilmiştir.

Reflektör

reflektör
Resim 2.2: Reflektör
Diş ünitinin ışık kaynağıdır. 12 ya da 24 voltluk, 50 ila 100 W’lık halojen ampul ile çalışır. Reflektör görevini gören ve ışığı yansıtan kısmı, 0.5 ila 2 m arası uzaklıklarda ışığı odaklayacak şekilde üzerinde birçok küçük içbükey ayna düzeneği bulunan cam ya da mikadan mamul bir yapıdan oluşmuştur. Bu yapı sadece belli dalga boyundaki ışığı yansıtan bir film tabaka ile kaplanmıştır. Halojen ampulün önünde de ısı iletimine engel olacak bir düzenek konur. Bu şekilde gölgesiz ve soğuk ışık tabir edilen bir ışık elde edilmiş olur. Reflektör için ünitlerin içinde 100 wattlık bir lambayı çalıştıracak güçte, 12 veya 24
voltluk bir güç kaynağı bulunur. Reflektörlerde ışık şiddeti bir düğme ile çevrilerek ya da önceden ayarlanmış butonlara basılarak yapılır.

Kreşuar

kreşuar ve bardak doldurucu
Kreşuar ve Bardak Doldurucu
Hasta ağzındaki her türlü birikinti ve artığın atıldığı tükürme çanağına verilen isimdir. Genellikle kalın camdan ya da porselenden yapılır. Her türlü temizlik deterjanıyla temizlenmeden etkilenmeyecek bir yapıda olmalıdır. Mutlaka katı atık tutucu süzgeçli bir sistem içermelidir. Su yıkama sistemi ile uyumlu çalışmalı, her basınçtaki su sisteme verildiğinde kreşuar çanağını tamamen yıkamalıdır. Kreşuarın temizlenmesi için gerekli su, ya bardak doldurucu ile paralel olarak çalışır, bardak doldurucu devreye girdikten sonra kreşuara su verilerek temizlenmesi sağlanır ya da doğrudan bir buton vasıtasıyla elektronik kontrollü olarak suyun yolu açılır ve kreşuarın temizlenmesi sağlanır.

Bardak Doldurucu

Kreşuar çanağının hemen yanında yer alır. Manuel olarak küçük vanalar ile çalışan bir musluk gibi çalışır ya da zaman ayarlı veya ağırlık kontrollü bir sistem ile çalışır. Manuel tiplerinde bardağı doldurmak için hasta ya da hekim küçük bir vanayı açar. Bardak su ile dolduğunda kapatır. Elektronik kontrollü olanlarda suyu doldurmak için bir butona basılır, bardak dolduğunda tekrar basılarak su kesilir. Bu sisteme bir zaman ayarlı devre bağlanarak bir süre sonra otomatik olarak durdurulabilir. Bir diğer ve en gelişmiş yöntem ise, kullanılan bardak su ile dolduğunda oluşturduğu ağırlık ile suyu keser. En rizikosuz yöntem manuel yöntemdir. Eğer ünitin bağlı olduğu bir su filtresi sistemi yoksa bardak doldurucunun suyu akıtan ucunda bir katı atık tutucusu olması istenilen bir özelliktir.

Tablet

Resim 2.4: Tablet
Resim 2.4: Tablet
Bir ünitte çalışmak için üzerine gereçlerimizi koyduğumuz yerdir. Aynı zamanda dinamik el aletleri tutamaçları ve komuta düğmelerini taşıyan kısımdır. Tablet üzerinde standart olarak üç fonksiyonlu hava, su şırıngası bulunmaktadır. Enstrümanların su ayar muslukları tablet alt yüzeyinde yer alır. Sistem için sağlanan basınç, tablet üzerinde bulunan göstergelerden izlenebilir. Tablet üzerindeki ana kumanda panelinden diş ünitinin bütün fonksiyonları kumanda edilebilir. Üzerine sıcak takımların da konabileceği dayanıklı bir yapıda olmalıdır. Bunun için paslanmaz çelik olması idealdir. Üzerinde çalışmak için yeterli genişlikte olmalı, kuru hava sterilizasyonu için uygun büyüklükte olmalıdır. Bunun için firmalar tabletleri, büyük bir tablet üzerine iki tablet tepsisi ya da seyyar tek bir paslanmaz tepsi şeklinde yaparlar. Tablet taşıyıcı bir kol üzerinde ve her yönde hareket edebilir bir yapıda olmalıdır ki buna ”yüzer tablet” denilir. Kullanım kolaylığı açısından tablet 3 kg kadar bir ağırlıkla konum değiştirmemelidir. Resim 2.4’te bir tablet resmi görülmektedir.

Dinamik El Aletleri

Dişin sert dokularını kesmek için bir eksen etrafında insan kuvveti dışındaki bir kuvvetle dönen aletlerdir. İlk el aleti 1871’ de Morrison’ nun Singer dikiş makinesinden yaptığı ayakla çalışan diş hekimliği motorudur. 12 yıl sonra ise bükülebilen bir kablo kolu yardımı ile Piasemen dental pratik hayata girmiştir. İlk zamanlarda ana güç kaynağı bir dikiş makinesinin elektrikli motoru idi. Fakat yavaş dönmesi problem oluyordu. Bu 1910 yılında motordan güç, bir kayış ya da iple alındı, daha küçük bir dişliye aktarılarak çözülmeye çalışıldı. 1950’li yıllarda ise hava türbinli aletler pratikte yer almaya başladı. Ancak düşük hız fakat yüksek tork’a olan ihtiyaç nedeniyle elektrik motorları tamamen devre dışı kalmadı ve küçülerek mikro boyutlara indi ve güç kaynağı olarak kullanılmaya devam edildi.

Piasemen

Resim 2.5: Piasemen
Resim 2.5: Piasemen
Piasemen; tur motoru, spiral motor veya mikromotordan aldığı dönme hareketini freze aynı istikamette ileten ve diş tedavisinde kullanılan bir başlıktır. Genellikle diş protezlerinde kullanılır. Genel olarak 500 ile 40.000 rpm arasında çalışan modelleri mevcuttur. Fiziki boyut olarak uzunlukları değişmekle beraber 6 ile 14 cm arasındadır. Frezin soğutulması için su püskürtme sistemi olan modelleri mevcuttur. Hafif ve paslanmaz bir metalden imal
edilmiş olması kullanım ve sterilizasyon bakımından kolaylık sağlamaktadır. Piasemenler düz bir eksen üzerinde en az 2 bilye ile içinden geçen bir şaft ve bu şafta bağlı bir taşıyıcı uç içerir. Bu taşıyıcı uç yardımıyla frezler değiştirilebilir. Şaftın diğer ucunda ise güç kaynağından gelen kuvveti alacak bir çentik vardır. Kilit anahtar prensibi ile güç kaynağından gelen uçta da buna uyan bir yiv vardır. Piasemenler tur motoruna uygun ve mikromotorlara uygun olarak iki tiptir. Mikromotorlara uygun olanlar genellikle diş cerrahi klinik kullanımda, tur motoruna uygun olanlar ise laboratuvar uygulamalarında kullanılır. Mikromotorlara uygun olan piasemenler konservatif tedavide, sadece ön grup dişlerde kullanılır. Ağız içinde kullanılacak tiplerinde mutlaka su spreyi özelliği bulunmalıdır. Mikromotor için kullanılan tipinin adı Mikromotor Piasemenidir. Resim 2.5’te bir piasemen resmi görülmektedir.

Angludruva

Angludruva
Angludruva
Bu tip dinamik el aletleri piasemenlerin ağız içi çalışmalara uygun hâle getirilmiş şekilleridir. İlk tiplerinde alet sapı ile kesici uç aynı doğrultuda olmadığından dişlere çok fazla vibrasyon kuvveti uygulanmış, geliştirilerek üç açı ergonomisiyle bunlar aynı doğrultuya getirilmiştir. İlk tipleri elektrik motoruna (asma motora), tur ipi ya da kayışlı bir kasnağa bağlanan, bu gün laboratuvar ve preklinik işlerde kullanılan tiplerdir. Bunlarda su soğutması
bulunmadığından, zamanla mikromotor için olan ve su sprey özelliği olan tipleri ağız içi kullanımda yerini almıştır. 3 açılı tipleri iki saft ve bir uçtan oluşur. Uç kısımda 2 rulman ortasından geçen bir frez yatağı ve frez tutucu bir kısım mevcuttur. Dip kısmı ise piasemen gibidir. Çalışma sırasında ağza frez düşmemesi için frezleri çentiklidir ve tutucu kısım bu çentiği tutar. Konservatif tedavide dikkat isteyen yavaş ve sabırlı çalışılması gereken vakalarda, derin dentin çürüklerinde çürük temizlenmesinde, endodontik tedavilerde ve cila işlemlerinde kullanılır. Ayrıca devri düşürülmüş özel tipleri pin yerleştirmek için kullanılır. Ağız içi kullanımda kavite açarken ya çok düşük devirde kullanılmalı ve sık sık ağız diş dokusunun sürtünmeden dolayı aldığı ısıyı kompanse etmek için sık sık çalkalatılmalı ya da tercihen angludruva su spreyi sistemine sahip olmalıdır. Mikromotor için kullanılanın adı mikromotor angludruvasıdır.

Mikromotor

Mikromotor
Mikromotor
Mikromotor, tur motorunun klinik kullanım için mikro hâle getirilmiş şeklidir. Yanlış bir şekilde ”Mikromotor sapı”, ”Mikromotor gövdesi”, ”Angludruva sapı”, ” Angludruva gövdesi” gibi anıldıkları olur. Kuvveti oluşturan kaynak motor olduğuna ve bu küçük boyutlu bir motor olduğuna göre sadece mikromotor demek en doğrusudur. İki tip mikromotor vardır. Birincisi elektrikle çalışan mikromotorlardır. 12 ya da maksimum 24 volt ile çalışır. Bu tipin üstünlüğü hassas devir sayısının ayarlanabilmesi ve her devirde yüksek tork elde edilebilmesidir. Dezavantajı ise sistemde elektronik bir güç kaynağı görevi görecek hem de voltajı 12 ya da 24 volta düşürecek bir elektrik devresinin varlığıdır. Yani güç kaynağı olmadan tek başına direkt bir adaptöre bağlanarak elektrikli mikromotor kullanılmaz ya da ünitten bağımsız olarak bir telefon büyüklüğündeki güç kaynağı ile birlikte ayrı bir cihaz olarak satılır. Bu da maliyeti artırabilir. Çünkü dental ünitte fazladan 1 çıkış daha gerekecektir. Bu tip mikromotorlarda tur (devir) sayısı ya pedaldaki bir potansiyometre ile ya da ünit veya cihaz üzerindeki bir buton yardımıyla ayarlanmaktadır. Bunda hareketi iletecek şaft direkt elektrik motoruna bağlıdır. Tur motorlarınızın motor kolu gibi bir ara parça yoktur. Bir ucu ile güç kaynağına bağlanır, diğer ucu mikromotor angludruvası ya da piasemenine uyacak şekildedir. Eğer güç kaynağı devresi ünitin içinde ise mikromotor ünitten ayrılmaz, ünitin taşınmaz sabit bir parçası şeklindedir. İkincisi hava ile çalışan mikromotorlardır. Bunlar sistemden gelen basınçlı havanın döndürdüğü bir trübin (yel değirmeni prensibi) yardımıyla çalışır. Burada güç kaynağı havadır. Hava aynı zamanda dental ünit içinde gerekli olduğundan ayrı bir hava kaynağına gerek yoktur. Bu açıdan daha ekonomiktir. Devir genellikle mikromotor üzerinde bir bilezik yardımıyla ayarlanır. Airotör başlığı gibi istenildiğinde ünitten ayrılabilir. Sterilizasyon açısından bu önemli bir avantajdır. Fazladan bir çıkış gerektirmez eğer çıkışlar uygunsa airotor başlığı sökülüp yerine takılarak kullanılabilir. Kuvvet iletimi motor görevi gören trübine şaft ilavesi ile olmaktadır. Bir ucu ünit çıkışına bağlanırken diğer ucu mikromotor angludruvası ya da piasemenine uyacak şekildedir.

Airotor

Airotor
Airotor
Hava turu anlamına gelir. Basınçla gelen havanın herhangi bir şaft yardımı olmadan direkt etkisiyle hava türbinine bağlı frez tutucusunu döndürmesi prensibi ile çalışır. Frez tutucusu biri alt biri üst uçta çalışan iki rulmana bağlıdır.
Resim 2.10’da airotor içyapısı görülmektedir. Bu tür başlıklara bilyeli başlık adı verilmektedir. Bu bilyeler hava türbünü ve frez tutucusu bazen kapalı bir sistem içinde bulunur. Bunlar kartuş adını alır ki; bunlara da kartuşlu bilyeli airotor başlığı denir. Airotor başlıklarının kafa kısmı muhtelif boyutlardadır. Kafa boyutu küçüldükçe arka gruplarda çalışmak kolaylaşacaktır. Ancak kafa boyutu büyüdükçe de başlığın ömrü bilye çapı arttığı için artacaktır. Son yıllarda bir hava yastığı içinde dönen bilyesiz başlıklar geliştirilmiştir. Bunlar daha yüksek basınçta hava kullanır. Bilyeliler ortalama 2- 2,5 atmosfer basınçta çalışırken yaklaşık 250.000- 300.000 devir/dk. yapar. Hava yastıklılar ise en az 4 atmosfer basınçta çalışır ve yaklaşık 400.000 devir/dakika yapar. Buradan da anlaşılacağı gibi hava yastıklı airotor başlıkları daha yüksek devirde olduklarından daha dikkatli kullanım gerektirir.
Resim 2.10: Airotor iç yapısı
Resim 2.10: Airotor iç yapısı
Airotor başlıklarda frezin takılması için kapak mevcuttur. Biri puşbuton şeklinde, diğeri özel anahtarlıdır. Airotorlerde aynı zamanda su girişi de mevcuttur. Başlığın uç kısmında belli bir açıyla freze su gelmesi gerekmektedir. Başlıkta suyun çıkış yaptığı tek ya da üç adet su yolu çıkışı vardır. Suyun olmasındaki amaç frezin sürtünmesi ile yapacağı ısınmayı azaltarak dişe zarar vermesini engellemektir. Ayrıca ışıklı airotor başlıkları da mevcuttur. Bunlardaki amaç ise ağız içi tedavide o bölgeyi daha iyi görmeyi sağlamaktır.

Ayak Pedalı

ayak pedalı
Ayak pedalı
Dinamik el aletlerinin çalışması için gerekli hava ve suyun kontrolünü yapar. Hekim ayak hareketleri ile basınçlı hava ve suyun başlıklara gönderilmesini sağlar. Ayak pedalı hekimin diş üniti üzerinde çalışma sahasını genişletmeye yarar. Diş üniti üreten firmalara bağlı olarak üzerinde bulunan fonksiyonlarda farklılıklar da mevcuttur. Kimi ünitlerde fotöyün konumunu ayarlamak için de kullanılır.

Aspiratör (Vakum Pompası)

aspiratör
aspiratör
Hasta ağzındaki her türlü birikinti ve artığın yutulmaması ve sürekli tükürmek gerektiğinde zaman kaybını önlemek için aspiratör kullanılır. İçerisinde elektrik motoru bulunur, elektrik süpürgeleri mantığına göre çalışır. Ağızdaki sıvıyı emerek dışarı atar. Suction (Salya enjektörü): Hasta ağzında tedavi esnasında biriken tükürüklerin emilmesini sağlayarak hastanın yutkunma ihtiyacını ortadan kaldırarak rahat tedavi atmosferi sağlar.

Kompresör

kompresör
Resim 2.13: Kompresör
Diş ünitlerinin hava ile çalışan sistemlerine gerekli basınçlı havayı sağlayan cihazlardır. Yapı olarak elektrikle çalışan bir motor, basınçlı havanın belli basınç değerlerinde depolandığı bir hava deposundan oluşur ve basınç emniyet tertibatına sahiptir.
Yağlı ve kuru olmak üzere iki tiptir. Diş ünitleri hava sistemlerinde yağın ortama bulaşması istenmediğinden diş ünitlerinde kuru tipleri tercih edilir. Kuru tip kompresörler hava depolarında biriken suyun tahliyesinden başka fazla bakım gerektirmez, fakat yağlı tiplere göre daha gürültülüdür.
Hava kaynağı olarak genellikle pistonlu kompresörler kullanılır. Bu kompresörler buzdolaplarında sıkça kullanılmaktadır, orijinal isimleriyle ekovatdır. Ekovat terimi uydurma bir terim olup aslında ekonomik kompresör anlamına gelmekte ancak kullanım alanı bulduğundan bu şekliyle dilimize yerleşmiş bulunmaktadır. Bunlar son derece sessiz çalışır, çünkü hacim ve pistonları oldukça küçük ama çok seri motorları vardır. Gücü elektrik motorundan direkt pistona iletir. Ancak uzun süreli kullanımlarda ısınır ve motorun içindeki yağ buharlaşarak dental sisteme karışabilir.
Büyük güçlü kompresörlerde ise elektrik motorundan güç bir kasnak ya da mil yardımıyla endirekt olarak pistona iletilir. Bunların elektrik motorları oldukça güçlüdür ve ekovata göre oldukça sesli çalışır, ancak çok fazla hava basıncı sağlar. Daha sessiz çalışan dental tipleri bile ekovattan seslidir. Bu nedenle kompresör kullanılacaksa, ya çok iyi bir ses izolasyonu sağlanmalı ya da kompresör sesinin bizi rahatsız etmeyeceği bir yere konulmalıdır. Ancak yoğun çalışılan kliniklerde kompresör kullanımı esas alınmalıdır. Kompresörler de ısındıklarında sisteme yağ buharı verebilir; ancak son yıllarda teflon yataklı yağsız kompresör tabir edilen daha sessiz ve sisteme çok az yağ buharı veren sistemler geliştirilmiştir.
Hava sistemi üzerinde drug şalter (basınç ayarlayıcı) dediğimiz bir sistem mevcuttur. Bunun görevi tank içindeki hava belli bir basınca düşünce hava kaynağını çalıştırmak belli bir basınca ulaşınca da durdurmaktır. Örneğin, tank içindeki basınç 5 atmosfere düşünce sistem çalışır, 8 atmosfer başınca ulaşınca kompresör durur. Bunun yararı airotor başlığı gibi dinamik el aletine sabit basınç gelmesini sağlamaktır. Diyelim ki, hava yastıklı bir airotor başlığımız var ve bu 4 atm basınçla çalışıyor. Tank içindeki hava hiçbir zaman 5 atm altına düşmeyeceğinden aletimiz sağlıklı çalışacaktır. Resim 2.13’te güçlü bir kompresör
görülmektedir.
Havaya yağ ve su karışabilir. Bu diş hekimleri tarafından istenilmeyen bir durumdur, tedaviyi başarısız yönde etkiler. Bunun önüne geçmek için ünite ana hava girişine bir hava filtresi koymak ve ilaveten her dinamik el aletine gelen hava çıkışına da bir filtre koymak idealdir.

DİŞ ÜNİTİ PERİYODİK BAKIMI NASIL YAPILIR?

Kullanıcı Bakımları

Diş hekimi ve teknisyen tarafından yapılan bakımlardır. Günlük, haftalık ve aylık  olmak üzere üçe ayrılır.

Günlük Bakım

Dinamik el aletlerinin her hasta bakımı sonucu önce fırça ile temizlenip daha sonra klorheksidin sprey gibi antiseptik deterjanlar ile dezenfekte edilmesi hatta mümkünse otoklavda steril edilmeleri esastır. Her iş günü sonunda ise yağlanarak bırakılmaları gerekir. Bunun için angluduruva ve piasemenler kendi ince yağlarıyla bir damla yağ damlatılarak yağlanır. En ince makine ya da tüfek yağı da bu işi görür. Airotorler için ise sprey seklinde yağlar mevcuttur. Bunlar airotorün hava deliğinden sprey şeklinde verilir. Ancak hava yastıklı başlıklarda yağ kullanılmaz, bunun yerine tam tersi temizleyici spreyler ya da yağ çözücüler kullanılır, çünkü adı üzerinde frezi döndüren trübün bir negatif hava boşluğu içeren bir yastıkta döner. Eğer yağ verilirse, bu boşluğu yağ dolduracağından başlık hiç dönmez.
Dış yüzeyin temizliği için organik çözücüler, beyazlatıcılar, asit, soda ve alkol içerikli temizlik maddeleri kullanılmamalıdır. Boyalı ve plastik kısımlarda oluşan lekeleri çıkarmak için otomobil parlatıcısı veya cilası kullanılabilir; ancak bu işlem sıkça tekrarlanmamalıdır.
Kreşuarın özel olarak bir bakımı yoktur. Her hastadan sonra fırça ile temizlenir.
Tabletin özel bir bakımı yoktur, hareketli olan tepsi kısmı çıkarılıp yıkanır ve sterilize
edilir.
Kompresör içerisindeki hava ise her iş bitiminde mutlaka boşaltılmalıdır. Bu işlem yapılmadığı takdirde kompresör tankının zemininde su birikmesi oluşur, bu  yoğunlaşma ileride areatör başlıklarına hava yoluyla su gelmesine ve başlıkların arızalanmasına neden olurken kompresör zemininde paslanmaya ve korozyona sebep olur.

Haftalık Bakım

Diş üniti girişindeki su filtresi temizlenir veya yenisi takılır. Reflektör yüzeyindeki film kaplama nedeniyle, reflektörler soğuduktan sonra çok hafif nemli bir bezle sadece tozu alınır. Bastırılarak silinmez, aksi hâlde yansımayı sağlayan film tabakası zarar görür.

Aylık Bakım

Bir diş üniti modeli için altı aylık bakım örneği verecek olursak:
  1. Dinamik el aletlerinin girişindeki hava filtreleri ayda bir temizlenmelidir.
  2. Reflektörün hareketli yerlerinin (sağa sola, yukarı aşağı) kontrolü yapılır.
  3. Reflektörün ayarlanabilir ışık kademesinin kontrolü yapılır.
  4. Reflektörün aşırı ısınmadığının kontrolü yapılır.
  5. Cihazda kullanılan su, hava ve elektrik bağlantılarının kontrolü yapılır.
  6. Kompresörün kuru ve yağsız hava vermesinin kontrolü yapılır.

Servis Bakımları

Fotöy motorunun bakımı yılda bir kez yapılır. Motor fırçaları (kömürler) kontrol edilir. Sonsuz dişliler ve mafsallar 6 ayda bir yağlanır. Aşağı yukarı kalkma ve geriye yatırılıp kaldırma pozisyonlarının işlevselliğine bakılır.
Elektronik kartların bakımı yoktur, arıza yaptığında tamir edilir.

DİŞ ÜNİTLERİNİN KALİBRASYONU NASIL YAPILIR?

Diş ünitlerinin bakım esnasında teknik özelikleri de göz önüne alınarak gerektikçe kalibrasyonlarının yapılması gerekir. Diş ünitlerinin uzun kullanımları sonunda, ayarlarında oluşan kaymalar normaldir. Bunların teknik özellikleri göz önüne alınarak tekrar eski durumlarına getirilmesi gerekir.
Şekil 4.1: Dinamik el aletleri bağlantı blok diyagramı
Şekil 4.1: Dinamik el aletleri bağlantı blok diyagramı

Dinamik El Aletlerinin Su ve Hava Basınç Ayarları

İkinci öğrenme faaliyetinde de verildiği gibi dinamik el aletlerinin çalışması için farklı basınç değerlerine ihtiyaç vardır. Bu basınçlar regülatörler yardımıyla sağlanır. Her el aleti sayısınca tabletin altında, el aletleri sayısınca hava ve su ayar regülatörü mevcuttur. Bu ayarlar genellikle küçük tornavidalar yardımı ile yapılır. Şekil 4.2’de tablet altında bulunan ayar ünitesi gösterilmiştir.
Şekil 4.2: El aletleri kalibrasyon ayarları
Şekil 4.2: El aletleri kalibrasyon ayarları
Her el aleti için farklı regülatör çıkışı olması, farklı basınçlarda çalışan el aletlerinin ünite bağlanmasını sağlar. Resim 4.1’de tabletin üstündeki enstrümanlar ve alt görüntüsü verilmiştir.
Resim 4.1: Tablet ön ve arka görüntüsü
Resim 4.1: Tablet ön ve arka görüntüsü
Mikro anahtarlar yardımıyla el aleti tabletten alındığında otomatik olarak çalışmaya başlar. Elektromanyetik gaz valfi, el aleti kapatıldığında hala havanın gelip gelmediğini kontrol eder. Diyafram ise basınçlı su olup olmadığını konrol için kullanılmıştır. Eğer su ve hava yoksa sistem otomatik olarak çalışmaz. Resim 4.2’de Tabletin iç yapısı görülmektedir.
Resim 4.2 Tablet iç yapısı
Resim 4.2 Tablet iç yapısı
Kaynakça: Megep Dökümanları

No comments: